Prosiectau

Love, Laska

Love Laska, Lots of Laughter

Gan ddechrau ym mis Ionawr 2015, a pharhau drwy gydol mis Mawrth, cafodd dosbarth o 12 o blant o Ysgol Gynradd Maindee, Casnewydd, nifer o weithdai barddoniaeth a sgwennu caneuon gyda’r rapper dwyieithog, Rufus Mufasa.

Fel rhan o’r sesiynau, roedd y myfyrwyr yn arbrofi ysgrifennu, canu a pherfformio yn y Saesneg a’r Gymraeg.  Mae’r plant i gyd yn dod o gefndir Roma Ewropeaidd. Mae’r rhan fwyaf ohonynt yn dod yn wreiddiol o Slofacia, heblaw am un bachgen o Romania, ond maent i gyd yn siarad Roma gyda’i gilydd a hefyd gartref gyda’u teuluoedd.  Mae yna lawer o acennau a thafodieithoedd gwahanol, ond mae’r iaith Roma yn cael ei defnyddio fel lingua franca gan y teithwyr o Ddwyrain Ewrop. Iaith anysgrifenedig ydy Roma, ond mae gan y bobl llawer iawn o straeon llafar, a mae cerddi a chaneuon yn bwysig iawn i’w ddiwylliant traddodiadol. Roedd y prosiect hwn yn canolbwyntio ar  agweddau llafar llenyddiaeth, ac yn defnyddio’r alawon a cerddi Roma fel ysbrydoliaeth ar gyfer cân newydd a gyfansoddwyd gan y plant:  ‘Love, Laska’.

Mae’r cân yn cynnwys geiriau Roma, Slofacaidd, Cymraeg a Saesneg. ‘Laska’ yw’r gair Roma ar gyfer ‘cariad’, er enghraifft. ‘Bystrany’ – teitl cân arall – yw enw dref yn Slofacia. Cafodd y caneuon eu hysbrydoli gan bywydau’r plant a’u hoff bethau: dawnsio, canu, mynd i’r eglwys, pêl-droed ac, yn bwysicaf oll, y teulu.

Yn ogystal â gweithio gyda Rufus Mufasa, mwynhaodd y myfyrwyr ymweld â Llyfrgell Ganolog Gasnewydd, lle cafon nhw’r cyfle i weld y cyfoeth o lyfrau sydd ar gael. Nid oedd llawer ohonynt wedi bod i’r Lyfrgell Ganolog o’r blaen, a chafon nhw’r cyfle i gofrestru fel defnyddwyr gwasanaethau llyfrgell Casnewydd. Ar ben hynny, fel y gwelir yn y ffilm fer hon, daeth ‘beatboxer’ proffesiynol i mewn i gyflwyno dosbarth meistr yn y grefft i’r plant. Gall beatbocsio rhoi hyder i bobl ifainc i fynegi ei hunain – sgil sy’n helpu gyda’r dasg enfawr o ddysgu’r iaith Saesneg.

Mae Ysgol Gynradd Maindee yn un o’r ysgolion mwyaf amrywiol o ran ethnigrwydd yng Nghymru, gyda disgyblion yn dod o bob math o gefndiroedd gwahanol – gan gynnwys teuluoedd yn hannu’n wreiddiol o Pacistan, Somalia, Malaysia, Tsieina, Gwlad Pwyl, a llawer mwy. Roedd y myfyrwyr Roma yn derbyn gofal ac addysg gan athrawon brwdfrydig, sydd yn cynnig dosbarthiadau caffael iaith arbenigol iddynt. Gyda chefnogaeth ychwanegol gan athro a chyfieithydd o Slofacia, cafodd y myfyrwyr siawns arbennig i ymchwilio byd amlieithog barddoniaeth, cerddoriaeth a chân, ac i gynhyrchu gwaith creadigol gwych eu hunain.